दृक् चेता इजा-०२

दृक् चेता दुखापतीसाठी स्टेम सेल थेरपी: दृष्टी परत मिळवणारा एक चमत्कार

आजच्या झपाट्याने प्रगती करणाऱ्या वैद्यकीय तंत्रज्ञानामुळे, एकेकाळी असाध्य मानल्या जाणाऱ्या अनेक आजारांवर आता नवी आशा निर्माण झाली आहे. आज आम्ही दृष्टी चेताच्या दुखापतीवरील मेसेनकायमल स्टेम सेल (MSC) थेरपीबद्दलची एक हृदयस्पर्शी कहाणी सांगत आहोत, जी एक अशी उपचार पद्धती आहे ज्यामुळे असंख्य रुग्णांना दृष्टी परत मिळण्याची नवी आशा निर्माण झाली आहे.

श्री. झांग यांची कथा

४७ वर्षीय श्री. झांग हे एक समर्पित अभियंता आहेत. मात्र, चार महिन्यांपूर्वी एका गंभीर कार अपघातामुळे त्यांच्या आयुष्याला एक अनपेक्षित वळण लागले. या अपघातात, श्री. झांग यांच्या उजव्या डोळ्याच्या दृष्टी चेताला (ऑप्टिक नर्व्ह) गंभीर इजा झाली, ज्यामुळे त्यांची दृष्टी झपाट्याने कमी होऊन केवळ अंधुक प्रकाशाची जाणीव होण्यापुरती मर्यादित राहिली. स्टिरॉइड्स आणि न्यूरोट्रॉफिक औषधांसारखे पारंपरिक उपचार घेऊनही, त्यांच्या दृष्टीमध्ये नगण्य सुधारणा दिसून आली. या परिस्थितीमुळे ते आणि त्यांचे कुटुंब खूप अस्वस्थ झाले होते.

एका मित्राच्या शिफारशीवरून, श्री. झांग यांना मेसेन्कायमल स्टेम सेल थेरपी नावाच्या एका उदयोन्मुख उपचार पद्धतीबद्दल माहिती मिळाली. तज्ज्ञ डॉक्टरांशी सविस्तर सल्लामसलत केल्यानंतर आणि उपचार प्रक्रिया पूर्णपणे समजून घेतल्यानंतर, श्री. झांग यांनी ही नवीन पद्धत वापरून पाहण्याचा निर्णय घेतला.

निरोगी स्वयंसेवकांच्या नाळेच्या रक्तामधून स्टेम सेल्स मिळवण्यात आल्या, त्यांची कसून तपासणी करण्यात आली आणि शक्तिशाली पुनरुत्पादन व दुरुस्ती क्षमता प्राप्त करण्यासाठी कल्चरमध्ये त्यांची वाढ करण्यात आली. दृष्टी चेता आवरणामध्ये इंट्राथेकल इंजेक्शनद्वारे या स्टेम सेल्स श्री. झांग यांच्या उजव्या डोळ्यात अचूकपणे पोहोचवण्यात आल्या, जेणेकरून खराब झालेल्या दृष्टी चेतेच्या पुनर्निर्मितीला चालना मिळेल.

प्रत्येक टप्प्यावर सुरक्षितता आणि अचूकता सुनिश्चित करण्यासाठी उपचार प्रक्रिया निर्जंतुक वातावरणात पार पाडण्यात आली. शस्त्रक्रियेनंतरच्या पहिल्या आठवड्यात, श्री. झांग यांना इंजेक्शन दिलेल्या जागी फक्त सौम्य सूज आणि अस्वस्थता जाणवली, इतर कोणतीही प्रतिकूल लक्षणे दिसली नाहीत. मात्र, आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, शस्त्रक्रियेनंतरच्या पहिल्या महिन्याच्या अखेरीस, श्री. झांग यांना मंद प्रकाश दिसू लागला आणि ते तेजस्वी प्रकाशही ओळखू शकत होते. या बदलामुळे त्यांच्या मनात भविष्याबद्दल आशा निर्माण झाली.

पुढील काही महिन्यांत, श्री. झांग यांच्या दृष्टीमध्ये हळूहळू सुधारणा झाली. तिसऱ्या महिन्यापर्यंत, त्यांना मोठ्या वस्तूंच्या हालचाली दिसू लागल्या आणि व्हिज्युअल इव्होक्ड पोटेन्शियल (VEP) चाचण्यांमधून ऑप्टिक नर्व्ह कंडक्शन फंक्शनमध्ये लक्षणीय सुधारणा झाल्याचे दिसून आले. सहाव्या महिन्यापर्यंत, त्यांच्या उजव्या डोळ्याची दृष्टी सुमारे ०.१५ वर स्थिर झाली, ज्यामुळे त्यांना मोठे फॉन्ट आणि साधे आकार ओळखणे शक्य झाले, आणि त्यांच्या दैनंदिन जीवनाचा दर्जा मोठ्या प्रमाणात सुधारला.

श्री. झांग यांची प्रकृती सुधारणे हा केवळ आधुनिक वैद्यकशास्त्राचा विजयच नाही, तर असंख्य वैद्यकीय संशोधक आणि स्वयंसेवकांच्या सामूहिक प्रयत्नांचा पुरावा आहे. मेसेनकायमल स्टेम पेशींनी, विविध ग्रोथ फॅक्टर्स आणि सायटोकाइन्सच्या स्रावाद्वारे, खराब झालेल्या ऑप्टिक नर्व्हच्या पुनरुत्पादनास आणि कार्यात्मक पुनर्प्राप्तीस मदत केली. ही उपचार पद्धती प्रचंड क्षमता दर्शवते आणि श्री. झांग यांच्यासारख्या अनेक रुग्णांना आशेचा किरण दाखवते.