Zijn celtherapieën de toekomst van auto-immuunziekten?
Een revolutionaire behandeling voor kanker zou mogelijk ook het immuunsysteem kunnen behandelen en resetten om langdurige remissie te bereiken of bepaalde vormen van kanker wellicht zelfs te genezen. Auto-immuunziekten.
CAR-T-celtherapie (chimerische antigeenreceptor-T-celtherapie) biedt sinds 2017 een nieuwe benadering voor de behandeling van hematologische kankers, maar er zijn vroege aanwijzingen dat deze cellulaire immunotherapieën ook ingezet zouden kunnen worden voor B-celgemedieerde auto-immuunziekten.
In september vorig jaar meldden onderzoekers in Duitsland dat vijf patiënten met refractaire systemische lupus erythematosus (SLE) die behandeld waren met CAR T-celtherapie, allemaal in remissie waren gekomen zonder medicatie. Ten tijde van de publicatie had geen van de patiënten een terugval gehad gedurende maximaal 17 maanden na de behandeling. De auteurs beschreven seroconversie van antinucleaire antilichamen bij twee patiënten met de langste follow-up, "wat erop wijst dat het uitschakelen van auto-immuun B-celklonen kan leiden tot een meer algemene correctie van auto-immuniteit", schrijven de onderzoekers.
In een andere casestudie, gepubliceerd in juni, gebruikten onderzoekers CD-19-gerichte CAR-T-cellen om een 41-jarige man met refractair antisynthetasesyndroom, progressieve myositis en interstitiële longziekte te behandelen. Zes maanden na de behandeling waren er geen tekenen van myositis meer zichtbaar op de MRI-scan en een CT-scan van de borstkas toonde een volledige regressie van de alveolitis.
Sindsdien hebben twee biotechnologiebedrijven – Cabaletta Bio in Philadelphia en Kyverna Therapeutics in Emeryville, Californië – al een versnelde goedkeuringsprocedure gekregen van de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) voor CAR T-celtherapie voor SLE en lupusnefritis. Bristol-Myers Squibb voert ook een fase 1-studie uit bij patiënten met ernstige, refractaire SLE. Verschillende biotechnologiebedrijven en ziekenhuizen in China voeren eveneens klinische studies uit voor SLE. Maar dit is slechts het topje van de ijsberg als het gaat om celtherapieën voor auto-immuunziekten, aldus Max Konig, MD, PhD, universitair docent geneeskunde bij de afdeling reumatologie van de Johns Hopkins University School of Medicine in Baltimore.
"Het is een ongelooflijk spannende tijd. Het is ongekend in de geschiedenis van auto-immuunziekten," merkte hij op.
Een "reboot" voor het immuunsysteem
B-celgerichte therapieën bestaan al sinds het begin van de jaren 2000, met medicijnen zoals rituximab, een monoklonaal antilichaam dat zich richt op CD20, een antigeen dat tot expressie komt op het oppervlak van B-cellen. De momenteel beschikbare CAR T-cellen richten zich op een ander oppervlakte-antigeen, CD19, en vormen een veel krachtigere therapie. Beide therapieën zijn effectief in het verminderen van B-cellen in het bloed, maar deze gemodificeerde, op CD19 gerichte T-cellen kunnen B-cellen in weefsels bereiken op een manier die antilichaamtherapieën niet kunnen, legde Konig uit.