Bước đột phá trong điều trị bệnh tự miễn ở trẻ em: Liệu pháp tế bào CAR-T chữa khỏi bệnh lupus cho bệnh nhân

Tháng 6 năm 2023, Uresa, 15 tuổi, đã được điều trị bằng liệu pháp tế bào CAR-T tại Bệnh viện Đại học Erlangen, đánh dấu lần đầu tiên phương pháp điều trị tiên tiến này được sử dụng để làm chậm sự tiến triển của bệnh lupus ban đỏ hệ thống (SLE), một bệnh tự miễn dịch nghiêm trọng. Một năm sau, Uresa vẫn cảm thấy khỏe mạnh như trước, ngoại trừ một vài lần cảm lạnh nhẹ.

Uresa là đứa trẻ đầu tiên được điều trị bệnh lupus ban đỏ hệ thống (SLE) bằng Liệu pháp miễn dịch Tại Trung tâm Miễn dịch trị liệu Đức (DZI) thuộc Đại học Erlangen. Thành công của phương pháp điều trị cá thể hóa này đã được công bố trên tạp chí The Lancet.

Tiến sĩ Tobias Krickau, bác sĩ chuyên khoa thấp khớp nhi tại Khoa Nhi và Y học Thanh thiếu niên của Bệnh viện Đại học Erlangen, đã giải thích tính độc đáo của việc sử dụng tế bào CAR-T để điều trị. Bệnh tự miễn dịchTrước đây, liệu pháp CAR-T chỉ được chấp thuận cho một số loại ung thư máu giai đoạn cuối.

Sau khi tất cả các loại thuốc khác đều không thể kiểm soát được bệnh lupus ban đỏ hệ thống (SLE) ngày càng trầm trọng của Uresa, nhóm nghiên cứu phải đối mặt với một quyết định khó khăn: liệu có nên sử dụng các tế bào miễn dịch được thiết kế này cho một đứa trẻ mắc bệnh tự miễn hay không? Câu trả lời là chưa từng có tiền lệ, vì chưa ai từng thử điều trị bằng liệu pháp CAR-T cho các bệnh tự miễn ở trẻ em trước đây.

Liệu pháp tế bào CAR-T bao gồm việc chiết xuất một số tế bào miễn dịch (tế bào T) của bệnh nhân, gắn các thụ thể kháng nguyên lai (CAR) vào chúng trong phòng thí nghiệm sạch chuyên dụng, và sau đó truyền lại các tế bào đã được biến đổi này vào bệnh nhân. Các tế bào CAR-T này lưu thông trong máu, nhắm mục tiêu và tiêu diệt các tế bào B tự phản ứng (có hại).

Các triệu chứng của Uresa bắt đầu vào mùa thu năm 2022, bao gồm đau nửa đầu, mệt mỏi, đau khớp và cơ, và phát ban trên mặt - những dấu hiệu điển hình của bệnh lupus. Mặc dù được điều trị tích cực, tình trạng của cô vẫn xấu đi, ảnh hưởng đến thận và gây ra các biến chứng nghiêm trọng.

Đầu năm 2023, sau nhiều lần nhập viện và điều trị, bao gồm hóa trị ức chế miễn dịch và thay huyết tương, tình trạng của Uresa xấu đi đến mức cô cần phải chạy thận nhân tạo. Bị cô lập khỏi bạn bè và gia đình, chất lượng cuộc sống của cô giảm sút nghiêm trọng.

Sau các cuộc thảo luận chi tiết, nhóm y tế tại Đại học Erlangen, do Giáo sư Mackensen dẫn đầu, đã nhất trí sản xuất và sử dụng tế bào CAR-T cho Uresa. Việc sử dụng liệu pháp CAR-T theo diện nhân đạo này được thực hiện theo luật dược phẩm và quy định sử dụng nhân đạo của Đức.

Chương trình trị liệu tế bào CAR-T tại Erlangen, do Giáo sư Georg Schett và Giáo sư Mackensen dẫn đầu, đã điều trị cho bệnh nhân mắc nhiều bệnh tự miễn khác nhau, bao gồm cả bệnh lupus ban đỏ hệ thống (SLE), từ năm 2021. Thành công của họ với 15 bệnh nhân đã được công bố trên Tạp chí Y học New England vào tháng 2 năm 2024, và hiện họ đang tiến hành nghiên cứu CASTLE với 24 người tham gia, tất cả đều cho thấy những cải thiện đáng kể.

Để chuẩn bị cho liệu pháp tế bào CAR-T, Uresa đã trải qua hóa trị liều thấp để tạo không gian cho các tế bào CAR-T trong máu. Vào ngày 26 tháng 6 năm 2023, Uresa đã nhận được các tế bào CAR-T được cá nhân hóa cho mình. Đến tuần thứ ba sau điều trị, chức năng thận và các chỉ số lupus của cô ấy đã được cải thiện, và các triệu chứng dần biến mất.

Quá trình điều trị đòi hỏi sự phối hợp cẩn thận để đảm bảo hiệu quả của hóa trị và bảo vệ chức năng thận còn lại. Uresa chỉ gặp phải các tác dụng phụ nhẹ và được xuất viện vào ngày thứ 11 sau điều trị.

Vào cuối tháng 7 năm 2023, Uresa trở về nhà, hoàn thành các kỳ thi và đặt ra những mục tiêu mới cho tương lai, bao gồm việc tự lập và nuôi một con chó. Cô rất vui mừng khi được gặp lại bạn bè và tiếp tục cuộc sống bình thường của một thiếu niên.

Giáo sư Mackensen giải thích rằng Uresa vẫn còn một lượng đáng kể tế bào CAR-T trong máu, điều đó có nghĩa là cô ấy cần truyền kháng thể hàng tháng cho đến khi tế bào B hồi phục. Tiến sĩ Krickau nhấn mạnh rằng sự thành công trong điều trị của Uresa là nhờ sự hợp tác chặt chẽ giữa nhiều chuyên ngành y tế tại Trung tâm Miễn dịch trị liệu Đức.

Uresa hiện không cần dùng thuốc hay lọc máu nữa, và thận của cô bé đã hồi phục hoàn toàn. Bác sĩ Krickau và nhóm của ông đang lên kế hoạch thực hiện các nghiên cứu sâu hơn để khám phá tiềm năng của tế bào CAR-T trong điều trị các bệnh tự miễn dịch ở trẻ em khác.

Ca bệnh mang tính bước ngoặt này chứng minh tiềm năng của liệu pháp tế bào CAR-T trong việc mang lại sự thuyên giảm lâu dài cho bệnh nhi mắc các bệnh tự miễn nghiêm trọng như lupus ban đỏ hệ thống (SLE). Thành công trong điều trị của Uresa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc can thiệp sớm và sự hợp tác đa ngành. Cần có thêm các nghiên cứu lâm sàng để xác nhận tính an toàn và hiệu quả lâu dài của liệu pháp tế bào CAR-T cho trẻ em mắc các bệnh tự miễn.